Ζούμε σε μια κοινωνία μεγάλων αντιθέσεων.
Από την μία μεριά η παιδική παχυσαρκία μαστίζει τα ελληνόπουλα καθώς 1 στα 3 είναι παχύσαρκα. Από την άλλη, μια μεγάλη μερίδα γονέων ανησυχεί γιατί τα παιδιά τους «δεν έχουν καθόλου όρεξη» όπως αναφέρουν.
Είναι απόλυτα φυσιολογικό τα παιδιά να έχουν ένα δισταγμό στο να δοκιμάσουν ή να καταναλώσουν ένα νέο τρόφιμο. ‘Ενας γονέας να χρειαστεί να προσπαθήσει μέχρι και 15-20 φορές για να το πετύχει. Δεν υπάρχει όμως λόγος να συγχέουμε αυτή τη ιδιόμορφη διατροφική συμπεριφορά των παιδιών με τις Διατροφικές Διαταραχές.
Ακόμα κι αν έχουν «φτωχές» προτιμήσεις είναι πολύ σημαντικό να τα ενθαρρύνουμε με μεγάλη υπομονή και να τους δίνουμε το καλό παράδειγμα. Από την άλλη μεριά υπάρχουν και κάποιες διαταραχές λήψης τροφής που εμφανίζονται στα παιδιά ακόμα και από την ηλικία των 6 ετών όπως:
επιλεκτικότητα τροφής (περιορισμένη γκάμα τροφών δηλ. λιγότερα από 12 και εμφανίζεται κυρίως στα αγόρια)
αποφυγή τροφής (με απώλεια βάρους, συναισθηματική διαταραχή)
δυσλειτουργική δυσφαγία (φόβος να καταπιεί λόγω κάποιου συναισθηματικού τραύματος)
εμμονική άρνηση λήψης τροφής (εμφανίζεται κυρίως στα κορίτσια 7-15 ετών),
Όλες οι παραπάνω διαταραχές είναι ιδιαίτερα ανησυχητικές. Ευτυχώς όμως, με καλή πρόγνωση, εφόσον διαγνωστούν και αντιμετωπιστούν έγκαιρα.
Νευρική Ανορεξία, η πιό σοβαρή Διατροφική Διαταραχή
Η πιο σοβαρή Διατροφική Διαταραχή με εξαιρετικά μεγάλες επιπτώσεις στην ψυχική και σωματική υγεία, αλλά και με μεγάλα ποσοστά θνητότητας (1 στα 5 άτομα καταλήγει) είναι η Νευρική Ανορεξία.
Είναι μια κατάσταση κατά την οποία το άτομο προσπαθεί να πετύχει χαμηλό σωματικό βάρος, σαν αποτέλεσμα της προκατάληψης και του φόβου (σε βαθμό φοβίας) που έχει για το σωματικό βάρος και το πάχος.
Χαρακτηρίζεται από:
υπεραπασχόληση με το φαγητό
μυστικοπάθεια
τελειομανία
κατάθλιψη
χαμηλή αυτοπεποίθηση-αυτοεκτίμηση
συμπεριφορές κάθαρσης (πρόκληση εμετών, κατάχρηση καθαρτικών και υπεργυμναστική)
Η Νευρική Ανορεξία διακρίνεται σε περιοριστικού (με εσκεμμένη ασιτία) και βουλιμικού τύπου (όταν υπάρχουν συμπεριφορές κάθαρσης).
Για να υπάρξει διάγνωση νευρικής ανορεξίας, πρέπει να πληρούνται κάποια επίσημα διαγνωστικά κριτήρια (DSM IV-1994) όπως:
Άρνηση διατήρησης σωματικού βάρους στα επίπεδα του κατώτερου φυσιολογικού (τουλάχιστον 15% χαμηλότερο από το αναμενόμενο ή ΒΜΙ<17,5) ή μη ικανοποιητική ανάπτυξη βάρους και ύψους κατά την εφηβεία
Αυξημένος φόβος για την αύξηση του βάρους (φόβος ακόμα και για το φυσιολογικό βάρος)
Διαστρεβλωμένη εικόνα σώματος (αδυναμία στο να αντιληφθούν το πραγματικό μέγεθος και φιγούρα του σώματος)
Απουσία έμμηνου ρύσης για 3 διαδοχικούς κύκλους ή πρωτοπαθής αμηνόρροια (καθυστέρηση εμφάνισης της έμμηνου ρύσης μέχρι την ηλικία 15-16 ετών)
Διάγνωση Νευρικής Ανορεξίας
Η διάγνωση της πάθησης είναι δύσκολη στα μικρά παιδιά. Είναι πιθανό να μην μπορούν να εκφράσουν τους φόβους τους για την αύξηση του βάρους.
Το μόνο σίγουρο είναι ότι δεν πρέπει να περιμένουμε να φτάσουμε στο σημείο που να πληρούνται όλα τα κριτήρια. Εάν συμβεί αυτό, η κατάσταση θα έχει προχωρήσει πάρα πολύ.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα
Κορίτσι 15 ετών με απώλεια βάρους πάνω από 5 κιλά (με εμφανέστατη ισχνότητα), ανησυχία και διαστρεβλωμένη εικόνα σώματος (σε βαθμό εμμονής) αλλά με ύπαρξη περιόδου.
Ο παιδοψυχολόγος που απευθύνθηκαν οι γονείς τους είπε ότι δεν υπάρχει λόγος να ανησυχούν. Ότι δεν πάσχει από Νευρική Ανορεξία λόγω της εμμήνου ρύσεως. Έτσι οι γονείς επαναπαύτηκαν και δεν έκαναν τίποτα απολύτως μέχρι που κόπηκε και η περίοδος του παιδιού.
Ο χειρισμός της κατάστασης ήταν λάθος. Η Ανορεξία από την άτυπη μορφή της αφέθηκε να εξελιχθεί σε πλήρες σύνδρομο.
Πάντα παρατηρούμε την τάση του παιδιού. Αν πέσει στην αντίληψη μας έστω και μια ανεξήγητη μείωση του βάρους ή συχνά παράπονα για γαστρεντερικά προβλήματα, ζητάμε πάντοτε βοήθεια από έναν εκπαιδευμένο στις Διατροφικές Διαταραχές επαγγελματία υγείας.
Χαρακτηριστικά σημάδια αναγνώρισης Νευρικής Ανορεξίας
Σημαντική απώλεια βάρους
Αμηνόρροια ή καθυστέρηση της έμμηνου ρύσης
Ανησυχία για την εικόνα του σώματος
Κριτική για το βάρος και το σώμα άλλων
Ανθυγιεινές δίαιτες
Επιθυμία χορτοφαγίας για περιορισμό των θερμίδων
Συνέχιση της δίαιτας ακόμα κι όταν ο στόχος για το βάρος έχει επιτευχθεί
Υπερβολική άσκηση
Φασαρία αν υπάρχει λίπος στο φαγητό
Κοινωνική απομόνωση
Έντονος φόβος για την απόκτηση βάρους
Δικαιολογίες ότι έχει φάει κάπου αλλού
Φαρδιά ρούχα
Υπάρχουν επίσης και αρκετές αλλαγές στη διατροφική συμπεριφορά του παιδιού, που είναι εύκολο να τις διακρίνουμε, όπως:
υπερβολικά αργή κατανάλωση φαγητού και ο κατακερματισμός της τροφής σε πολύ μικρά κομμάτια
ασυνήθιστοι συνδυασμοί τροφίμων
υπερβολική χρήση μπαχαρικών, ξυδιού, λεμονιού (για να πάρει γεύση το κατά τα άλλα νερόβραστο φαγητό)
υπερβολική κατανάλωση αναψυκτικών (light) και καφέ (για να κοπεί η πείνα και για τόνωση)
αποφυγή συγκεκριμένων “παχυντικών” και επιλογή μικρής ποικιλίας «ασφαλών» τροφίμων
πολύ χαμηλή ή υπερβολική κατανάλωση υγρών (παιχνίδια με το βάρος) και το κρύψιμο της τροφής που δεν έχει καταναλωθεί (σε σημείο όμως που μπορεί εύκολα να βρεθεί)
Τι πρέπει να προσεχθεί
Τα σημεία κλειδιά που πρέπει να προσέξουμε είναι καταρχήν η ενασχόληση του παιδιού σε σημείο υπερβολής με το βάρος και την φιγούρα του σώματος και η σύνδεση τους με την αυτοαξία του.
Επίσης, ο παράγοντας που πυροδοτεί την εμφάνιση της Νευρικής Ανορεξίας είναι κάποια δίαιτα ή μια κατάσταση που προκαλεί σημαντική απώλεια βάρους.
Η Νευρική Ανορεξία είναι μια Διατροφική Διαταραχή που έχει κάποια χρησιμότητα για το άτομο που πάσχει. Αισθάνεται ιδιαίτερο, ξεχωριστό. Έτσι όχι μόνο δε θα ζητήσει από μόνο του βοήθεια, αλλά και ούτε θα αντιληφθεί ότι έχει κάποιο πρόβλημα.
Χωρίς να μπούμε στη λογική της αναζήτησης των αιτιών της κατάστασης, θα πρέπει να υπάρξει αντιμετώπιση της από μια ομάδα εξειδικευμένων επιστημόνων (Ιατρού, Ψυχολόγου, Διαιτολόγου).
Κυρίως όμως, απαιτείται η φροντίδα, η βοήθεια και η στήριξη από ολόκληρη την οικογένεια.
Πηγή: diatrofi.gr