Τα αρχικά γαστρεντερικά συμπτώματα, συμπεριλαμβανομένης της ναυτίας, του εμέτου και της διάρροιας, εμφανίζονται συνήθως εντός δύο ωρών από την κατάποση. Αυτές ακολουθούνται από καρδιακές δυσρυθμίες, υπερκαλιαιμία και προοδευτική καταστολή του κεντρικού νευρικού συστήματος εντός 12-24 ωρών. Εάν δεν αντιμετωπιστούν, οι ασθενείς συνήθως υποκύπτουν σε καρδιακή ανακοπή εντός 24-48 ωρών.
Το Υπουργείο Παιδείας με εγκύκλιο που απέστειλε σε όλα τα σχολεία κρούει το κώδωνα του κινδύνου για την τοξικότητα της πικροδάφνης και τη σημασία του να φύεται με μεγάλη προσοχή σε χώρουςπροαυλίων και εξωτερικών εγκαταστάσεων όπου συχνάζουν οι μαθητές.
Μάλιστα η εγκύκλιος συνοδεύεται από αναλυτική οδηγία του ΕΟΔΥ που αναλύει ενδελεχώς τόσο την τοξικότητα του φυτού όσο και τους χειρισμούς που απαιτούνται για την ασφάλεια της μαθητικής αλλά και εκπαιδευτικής κοινότητας.
Η τοξικότητα της πικροδάφνης
Ο ΕΟΔΥ και η Διεύθυνση Δημόσιας Υγείας & Υγιεινής Περιβάλλοντος του Υπουργείου Υγείας εξέδωσαν ενημέρωση αναφορικά με την τοξικότητα του φυτού πικροδάφνης (Nerium oleander) και τη χρήση του σε δημόσιους και σχολικούς χώρους πρασίνου. Η πικροδάφνη είναι γνωστό καλλωπιστικό φυτό, αλλά όλα τα μέρη του – φύλλα, άνθη, μίσχοι και ο χυμός – περιέχουν ισχυρές τοξίνες, κυρίως καρδιακές γλυκοσίδες, που μπορούν να προκαλέσουν ναυτία, έμετο, κοιλιακό άλγος, σοβαρές αρρυθμίες και ακόμη και αιφνίδιο θάνατο. Ιδιαίτερα ευάλωτα είναι τα παιδιά, καθώς η τυχαία κατάποση ή η επαφή με το φυτό μπορεί να οδηγήσει σε σοβαρές δηλητηριάσεις. Ο καπνός από την καύση του φυτού είναι επίσης πολύ τοξικός. Η οδηγία του ΕΟΔΥ στάλθηκε καθώς η πικροδάφνη είναι ένα από τα φυτά που φύονται κατά κόρον στα σχολικά προαύλια καθώς απαιτεί ελάχιστη συντήρηση.
Τα ύποπτα συμπτώματα δηλητηρίασης από πικροδάφνη: Τι πρέπει να προσέξουν οι μαθητές
Η δηλητηρίαση από πικροδάφνες μπορεί να επηρεάσει πολλά μέρη του σώματος, συμπεριλαμβανομένων του καρδιαγγειακού, γαστρεντερικού και νευρικού συστήματος, καθώς επίσης το δέρμα και τους οφθαλμούς. Η δηλητηρίαση από πικροδάφνες συνοδεύεται συχνά από καρδιαγγειακά συμπτώματα λόγω των τοξικών καρδιακών γλυκοσίδων του φυτού, οι οποίες παρεμβαίνουν στη φυσιολογική λειτουργία της καρδιάς. Οι ασθενείς μπορεί να εμφανίσουν μια ποικιλία συμπτωμάτων που σχετίζονται με την καρδιά, συμπεριλαμβανομένης της βραδυκαρδίας ή της ταχυκαρδίας. Σε σοβαρές περιπτώσεις, αυτές οι αρρυθμίες μπορεί να εξελιχθούν σε πιο επικίνδυνες καταστάσεις όπως κοιλιακή μαρμαρυγή ή καρδιακή ανακοπή. Για το λόγο αυτό απαιτείται άμεση ιατρική φροντίδα και παρέμβαση.
Οι γαστρεντερικές εκδηλώσεις είναι επίσης συχνές σε περιπτώσεις δηλητηρίασης από πικροδάφνες, που συχνά εμφανίζονται αμέσως μετά την κατάποση. Τα συμπτώματα συνήθως περιλαμβάνουν ναυτία, έμετο και διάρροια, τα οποία προκύπτουν από τις ερεθιστικές επιδράσεις του φυτού στο πεπτικό σύστημα. Αυτά τα συμπτώματα μπορούν να οδηγήσουν σε αφυδάτωση και ηλεκτρολυτικές ανισορροπίες εάν δεν αντιμετωπιστούν έγκαιρα.
Νευρολογικά και δερματολογικά συμπτώματα είναι επίσης συχνά σε περιπτώσεις δηλητηρίασης από πικροδάφνες, αν και είναι λιγότερο συχνά από τα καρδιαγγειακά και γαστρεντερικά συμπτώματα. Oι ασθενείς μπορεί να παρουσιάσουν σύγχυση, υπνηλία ή ακόμα και επιληπτικές κρίσεις, αντανακλώντας την επίδραση του φυτού στο νευρικό σύστημα. Δερματολογικά, η επαφή με το χυμό πικροδάφνης μπορεί να οδηγήσει σε ερεθισμό του δέρματος ή δερματίτιδα ιδιαίτερα σε ευαίσθητα άτομα. Αυτά τα συμπτώματα μπορούν να περιπλέξουν την κλινική εικόνα και να ημιουργήσουν δυσκολίες στη διάγνωση, ειδικά όταν εξετάζονται άλλες αιτίες νευρολογικών ή δερματικών εκδηλώσεων.
Η οδηγία του ΕΟΔΥ και του Υπουργείου Υγείας συνιστά στα σχολεία να ληφθούν τα εξής μέτρα:
• Απομάκρυνση της πικροδάφνης από προαύλια σχολείω αντικαθιστώντας τα με ασφαλή φυτά.
• Περίφραξη και σήμανση των περιοχών με πικροδάφνη μέχρι την πλήρη αφαίρεση του φυτού, ώστε να αποτραπεί η πρόσβαση των παιδιών.
• Ενημέρωση και εκπαίδευση εκπαιδευτικών, προσωπικού καθαρισμού και συντήρησης, γονέων και σχολικών νοσηλευτών για την αναγνώριση του φυτού και τη σωστή αντιμετώπιση πιθανής έκθεσης.
• Εκπαίδευση των παιδιών ώστε να αναγνωρίζουν και να αποφεύγουν την επαφή με την πικροδάφνη.